Werkte een van je voorouders bij de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC)? Dan is de kans groot dat zijn naam in de scheepssoldijboeken van de VOC voorkomt.

Ga gelijk naar:


Wat zijn scheepssoldijboeken
In scheepssoldijboeken hield de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) haar personeelsadministratie bij. Voor elk VOC-schip dat tussen 1700 en 1795 afvaarde, werd een lijst van opvarenden opgesteld. Per werknemer noteerde de VOC een uitgebreide salarisberekening. De boeken bevatten de gegevens van zo'n 655.000 matrozen, soldaten en ander personeel.

Gegevens in scheepssoldijboeken
Een scheepssoldijboek bevat over elke opvarende de volgende gegevens:

  • namen
  • plaats van herkomst
  • datum van indiensttreding
  • rang of functie bij indiensttreding
  • berekening van het salaris
  • kamer (vestiging) van de VOC waar de opvarende formeel in dienst was (Amsterdam, Zeeland, Delft, Rotterdam, Hoorn of Enkhuizen)
  • naam van het schip
  • datum van vertrek en aankomst van het schip
  • datum, plaats en reden van uitdiensttreding

Registratie van het salaris
In de scheepssoldijboeken werd voor elke opvarende bijgehouden wat de opvarende aan loon verdiende in zijn maanden op zee. Daarnaast werd ook bijgehouden wat de VOC voor hem had uitgegeven voor een scheepskist en andere uitrusting en of de opvarende een maand- of schuldbrief had getekend. Met een maandbrief verplichtte de VOC zich (maximaal drie maanden) loon aan zijn familie uit te betalen. Met een schuldbrief (of obligatie) leende de opvarende een deel van zijn salaris aan de VOC tegen een rentetarief. Aan het einde van de reis volgde de verrekening van schulden en tegoeden en werd het resterende salaris uitbetaald.

Functies van de VOC-opvarenden
De opvarenden van VOC-schepen hadden verschillende functies. Zij waren kapitein, matroos, soldaat of dokter. Ook waren er vaak kooplieden aan boord. De opvarenden kunnen in vier categorieën worden ingedeeld:

  1. zeelieden voor het laten varen van het schip: de kernbemanning
  2. personen werkzaam voor de VOC-vestigingen in Azië
  3. soldaten
  4. andere opvarenden, zoals kooplieden, predikanten, chirurgijns

Het belang van scheepssoldijboeken voor stamboomonderzoek
Scheepssoldijboeken vormen een prachtige bron voor informatie over leefomstandigheden van personen in het verleden. Met informatie over werk, salaris en reizen van een persoon is een aardig beeld te vormen over zijn leven. Bij de reden van uitdiensttreding kun je de meest interessante, vreemde of noodlottige vermeldingen vinden zoals 'ontslag', 'vermist', 'vermoord', 'doodstraf', 'schip vergaan' of 'vrouw', wanneer een opvarende een als man vermomde vrouw bleek te zijn!

Scheepsoldijboeken op WieWasWie.nl
Vrijwel alle scheepssoldijboeken van de VOC zijn bewaard gebleven. Je kunt de boeken inzien in het Nationaal Archief in Den Haag. Op WieWasWie.nl zijn de meeste van de VOC-opvarenden op te zoeken in de collectie gedigitaliseerde scheepssoldijboeken.

 

Waarom abonneren?


Veel van WieWasWie is gratis, maar met een Premiumabonnement haal je meer uit WieWasWie!

De voordelen van een abonnement: 

  • Zoek op 2 personen tegelijk
  • Zoek ruimer met jokers en
  • Ontvang e-mails bij nieuwe documenten voor jouw onderzoek
Abonnementen

Foutje gevonden?

Fouten in  documentdetails kun je doorgeven via het formulier onder het document. De melding wordt dan doorgegeven aan de archiefinstelling die het document via WieWasWie aanbiedt. 

Die instelling zal dan z.s.m. de fout aanpassen. Daardoor wordt de correctie niet alleen op WieWasWie maar ook in de 'moederdatabase' doorgevoerd. 

Je kunt ook een opmerking plaatsen (tabblad 'opmerkingen'), bijvoorbeeld als je iets bijzonders vindt.

In je accountinstellingen kun je kiezen of je eventuele opmerkingen en foutmeldingen van andere WieWasWie-gebruikers wilt zien.

join our mailing list

Nieuwsbrief ontvangen?

Close